جراحی تومور کاروتید چیست ؟

جراحی تومور کاروتید برای برداشتن و حذف توده از یک رگ حیاتی در گردن انجام می شود. تومور کاروتید که با نام ‌های دیگری چون تومور گلوموس کاروتید یا پاراگانگلیوما کاروتید نیز شناخته می‌ شود ، نوعی تومور نادر و خوش ‌خیم است که در ناحیه اتصال شاخه‌ های شریان کاروتید به وجود می‌ آید. با توجه به نزدیکی این تومور به رگ ‌های حیاتی و اعصاب گردن ، عمل تومور کاروتید معمولاً تنها و قطعی ‌ترین راه درمان آن به شمار می ‌رود. در این مقاله ، نگاهی دقیق به علائم ، روش‌ های تشخیص ، راه های درمان و روند عمل تومور کاروتید خواهیم داشت.

کاروتید گردن چیست ؟

کاروتید گردن (Carotid Artery) به یکی از مهم ‌ترین رگ های اصلی بدن اشاره دارد که وظیفه آن رساندن خون سرشار از اکسیژن به مغز ، صورت و گردن است. به‌طور کلی ، هر فرد دارای دو شریان کاروتید در دو طرف گردن خود است. این شریان ‌ها حدود ۸۰٪ از خون ‌رسانی به مغز را تأمین می ‌کنند. از این رو ، هر گونه انسداد ، تنگی ، پارگی  یا رشد تومور در شریان کاروتید ممکن است باعث کاهش جریان خون به مغز و افزایش خطر سکته مغزی شود.

تومور کاروتید چیست ؟

تومور گلوموس کاروتید از رشد خوش ‌خیم و آهسته سلول ‌های پاراگانگلیونی نشئت می گیرد. این تومور در محل دو شاخه شدن رگ کاروتید خارجی و داخلی ایجاد می ‌شود.

علیرغم ماهیت غیر سرطانی ، رشد این تومور می ‌تواند منجر به فشار بر اعصاب جمجمه ‌ای ، اختلال در بلع ، صدا یا حتی خون ‌رسانی شود که گاهی نیز به جراحی تومور کاروتید نیاز پیدا می‌ کند.

علائم تومور کاروتید بادی

طبق گفته بهترین فوق تخصص جراحی عروق در مشهد ، دکتر سعید نمازی ، علائم ایجاد تومور کاروتید بادی گردن معمولاً تدریجی ظاهر می‌ شوند و شامل موارد زیر هستند :

• توده بدون درد در ناحیه گردن
• صدای خشن یا تغییر صدا
• اختلال در بلع
• سرگیجه یا وزوز گوش
• در موارد پیشرفته ، فلج اعصاب جمجمه‌ ای

با مشاهده هر یک از این علائم ، ارزیابی دقیق توسط پزشک متخصص و بررسی نیاز به برداشتن تومور کاروتید طی جراحی تومور کاروتید بادی ضروری است.

جهت دریافت مشاوره و رزروز نوبت از دکتر نمازی در مشهد فرم زیر را پر کنید.

روش ‌های تشخیص تومور گلوموس کاروتید

برای تشخیص دقیق تر تومور کاروتید ، معمولاً از روش ‌هایی همچون سونوگرافی داپلر ، MRI یا MRA (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی) ، CT آنژیوگرافی و آنژیوگرافی دیجیتال برای بررسی دقیق عروق درگیر استفاده می شود. در برخی موارد ، بیوپسی توصیه نمی ‌شود چون ممکن است خونریزی ایجاد کند.

جراحی تومور کاروتید چیست و چگونه انجام می شود ؟

عمل کاروتید بادی تومور به معنی خارج کردن تومور از روی محل تلاقی شاخه‌ های شریان کاروتید است. از آنجا که این ناحیه شامل عروق حیاتی و اعصاب مهمی است ، جراحی نیازمند تیم متخصص و تجربه بالای جراح عروق یا جراح گوش ، حلق و بینی است.

برای انجام عمل کاروتید بادی لازم است بررسی ‌های پیش از عمل ، از جمله بررسی تصویر برداری ‌ها ، ارزیابی قلبی و بیهوشی انجام شود. این عمل تحت بیهوشی عمومی انجام می شود و در طی عمل ، جراح با ایجاد برشی در گردن ، تومور را از شریان ‌ها و اعصاب مجاور جدا می کند. سپس ، با کنترل خون ‌ریزی و ترمیم رگ ‌های آسیب ‌دیده در صورت نیاز عمل را به اتمام می رساند و در نهایت ، بخیه و پانسمان را انجام می دهد.

تکنیک‌ های ویژه در جراحی پاراگانگلیوما کاروتید

برای کاهش عوارض جراحی تومور کاروتید ، ممکن است متخصص جراحی عروق از تکنیک‌ هایی مانند موارد زیر استفاده کند :

• آمبولیزاسیون پیش از جراحی : بستن عروق خونی تغذیه ‌کننده تومور برای کاهش خونریزی
• نظارت بر عملکرد اعصاب جمجمه ‌ای حین عمل
• استفاده از میکروسکوپ جراحی برای دقت بیشتر

مزایا و معایب جراحی تومور کاروتید

مراقبت‌ های پس از عمل تومور گلوموس کاروتید

• استراحت نسبی تا 1 هفته بعد از جراحی تومور کاروتید
• پرهیز از فعالیت‌ های سنگین
• پیگیری تصویربرداری سالانه برای بررسی عود تومور
• مصرف داروهای آنتی ‌بیوتیک و ضد التهاب طبق تجویز پزشک

جایگزین ‌های غیر جراحی برای درمان تومور کاروتید

در برخی بیماران که توان جراحی ندارند یا تومور به اعصاب چسبیده است ، ممکن است درمان ‌هایی از جمله رادیوتراپی هدفمند ، پیگیری سالانه و تصویربرداری (مراقبت محافظه‌ کارانه) و در موارد خاص ، آمبولیزاسیون به تنهایی توصیه شود.

چه زمانی باید جراحی تومور کاروتید انجام شود ؟

معمولاً در مواردی که رشد تومور سریع باشد ، علائم عصبی یا فشاری بروز یابد ، اندازه تومور بیشتر از 3 سانتی‌ متر باشد یا به ساختارهای اطراف هجوم بیاورد ، عمل کاروتید بادی انجام می شود.

عوارض بعد از عمل کاروتید بادی تومور

عمل جراحی تومور کاروتید به دلیل نزدیکی این تومور به شریان ‌های اصلی و اعصاب گردن ، با برخی عوارض احتمالی همراه است که شدت و نوع آن‌ ها بسته به شرایط بیمار و اندازه تومور متفاوت است.

1. درد و تورم محل جراحی : پس از عمل تومور کاروتید بادی ، درد خفیف تا متوسط در ناحیه گردن و کمی تورم طبیعی است. این موارد معمولاً با مسکن کنترل می ‌شوند و در عرض چند روز تا چند هفته کاهش می ‌یابند.

2. بی‌ حسی یا مور مور شدن پوست گردن یا فک : این حالت ممکن است در اثر تحریک یا آسیب موقت به اعصاب سطحی گردن باشد و اغلب طی چند هفته برطرف می‌ شود.

3. تغییر صدا یا گرفتگی آن : در بعضی بیماران ، ممکن است به دلیل تماس یا آسیب به عصب حنجره ‌ای ، صدا کمی تغییر کند یا دچار گرفتگی شود. این وضعیت معمولاً موقتی است اما در برخی موارد ممکن است ماندگار شود.

4. مشکل در بلع یا ضعف زبان : گاهی به دلیل فشار یا آسیب به اعصاب مربوط به زبان یا حلق در طول جراحی تومور کاروتید ، بلع دچار مشکل‌ می ‌شود یا بیمار احساس ضعف در حرکت زبان دارد. گفتاردرمانی یا فیزیوتراپی می ‌تواند به بهبود کمک کند.

5. خونریزی یا تجمع خون زیر پوست (هماتوم) : در موارد نادر ، خونریزی بعد از عمل تومور کاروتید ممکن است باعث تورم شدید گردن و حتی فشار به راه تنفسی شود که نیاز به بررسی فوری دارد.

6. سکته مغزی : یکی از عوارض جدی اما بسیار نادر ، سکته مغزی است که در صورت اختلال جریان خون مغز در حین عمل ممکن است رخ دهد.

7. عود یا برگشت تومور : در برخی موارد ، اگر تومور به طور کامل برداشته نشود ، احتمال رشد مجدد آن وجود دارد. به همین دلیل ، پیگیری ‌های تصویربرداری بعد از جراحی تومور کاروتید بسیار مهم است.

ارتباط جراحی با عود یا متاستاز تومور کاروتید

با وجود اینکه این تومورها غالباً خوش ‌خیم هستند ، در کمتر از 10٪ موارد می ‌توانند بد خیم شوند. به همین دلیل برداشتن کامل تومور اهمیت زیادی دارد. پیگیری ‌های منظم پس از عمل تومور گلوموس کاروتید برای شناسایی عود یا تغییرات ضروری است.

جراحی تومور کاروتید روشی حیاتی برای درمان تومورهای خوش‌ خیم ولی خطرناک در ناحیه گلوموس کاروتید است. این تومورها اگرچه سرطانی نیستند ، ولی به علت نزدیکی به اعصاب و شریان ‌های اصلی ، نیاز به درمان حرفه ‌ای دارند. تشخیص زودهنگام و انتخاب جراح باتجربه نقش کلیدی در موفقیت درمان دارد. در صورت تشخیص پاراگانگلیوما کاروتید ، مشاوره با فوق تخصص جراحی عروق یا گوش ، حلق و بینی توصیه می ‌شود.